نقش عقل در فقه شیعه و تفاوت آن با اهل سنت

فصل اول: کلیات و مفاهیم طرح تحقیق

۱-۱- بیان مسئله

۱-۲- سؤالات تحقیق

۱-۳- سابقه تحقیق

۱-۴- فرضیه تحقیق

۱-۵- ضرورت و اهداف تحقیق

۱-۶- روش تحقیق

فصل دوم: کلیاتی در باره عقل

۲-۱- ماهیت عقل

۲-۱-۱- تعریف عقل

۲-۱-۱-۱- عقل در لغت

۲-۱-۱-۲- عقل در قرآن و سنت

۲-۱-۱-۳- عقل در فقه

۲-۱-۱-۴- عقل در علم کلام اسلامی

۲-۱-۱-۵- عقل نزد اخباریان

۲-۱-۱-۶- عقل در مکتب تفکیک

۲-۱-۱-۷- عقل در علم اصول شیعه

۲-۱-۱-۸- عقل در علم اصول اهل سنت

۲-۱-۲- مقایسه عقل با برخی عناوین

۲-۱-۲-۱- عقل و عرف

۲-۱-۲-۲- عقل و علم

۲-۱-۲-۳- عقل و علوم تجربی

۲-۱-۲-۴- عقل و معرفت­های فطری

۲-۱-۲-۵- عقل و بنای عقلا

۲-۲- تقسیمات عقل

۲-۲-۱- عقل نظری و عملی

۲-۲-۱-۱- کلام فلاسفه

۲-۲-۱-۲- جمع بندی کلام فلاسفه و اصولیان

۲-۲-۱-۳- نقد و بررسی سخنان قطب الدین رازی

۲-۲-۲- دیگر تقسیمات عقل

فصل سوم: دلیل عقل، قاعده ملازمه و کشف یقینی حکم شرع

۳-۱- مستقلات عقلی

درآمد

۳-۱-۱- مسأله در آمد حجیت مطلق قطع و یقین

۳-۱-۲- قاعده ملازمه

۳-۱-۲-۱- کُلمّا حَکَمَ بِه العقل حَکَمَ بِه الشَرع

۳-۱-۲-۲- مراد از عقل و حکم در قاعده ملازمه

۳-۱-۳- پیشینه قاعده ملازمه

۳-۱-۴- ادله منکران و طرفداران قاعده ملازمه

۳-۱-۴-۱- دلیل‌های منکران

۳-۱-۴-۲- پاسخ به دلیل‌های منکران

۳-۱-۵- ادّله­ی اثبات تلازم میان حکم عقل و شرع

۳-۱-۵-۱- دلیل عقلی

۳-۱-۵-۲- دلیل بداهت

۳-۱-۵-۳- دلیل نقلی

۳-۱-۶- حسن و قبح عقلی

۳-۱-۶-۱- منظور از حسن و قبح چیست؟

۳-۱-۶-۲- منظور از عقلی یودن حسن و قبح چیست؟

۳-۲- غیر مستقلات عقلی و کاربرد آن

۳-۲-۱- کاربرد آلی

۳-۲-۱-۱- معنا و موقعیت کار برد آلی

۳-۲-۱-۲- موقعیت کار برد آلی عقل نزد فقها

۳-۲-۲- مواردی از کاربرد آلی عقل در اجتهاد

۳-۲-۲-۱- اثبات شرع و شارع توسط عقل

۳-۲-۲-۲- استفاده از عقل در مفهوم گیری از ادله

۳-۲-۲-۳- استفاده از عقل درتشکیل قیاس

۳-۲-۲-۴- استفاده از عقل در اصول عملیه

۳-۲-۳- کاربرد ترخیصی و تأمینی

۳-۲-۴- کاربرد تسبیبی

۳-۳- قلمرو و کارایی عقل در استنباط احکام

۳-۳-۱- عقل و کشف ملاک‌ها

۳-۳-۱-۱- امکان کشف ملاکات احکام

۳-۳-۱-۲- قلمرو استنباط احکام شرعی

۳-۳-۱-۳- قلمرو تشخیص مصلحت و بیان احکام حکومتی

۳-۳-۱-۴-نمونه‌هایی از فتواهای امام خمینی (ره)

۳-۳-۲- عقل و قواعد فقهی

فصل چهارم: نگرش تاریخی به عقل گرایی

۴-۱- سیر به کار گیری عقل نزد اهل سنت

۴-۱-۱- دوره صدر اسلام

۴-۱-۲- دوران صحابه

۴-۱-۳- دوران تابعین

۴-۱-۴- دوران مذهب فقهی

۴-۱-۵- دوره تقلید

۴-۱-۶- دوره‌ی کنونی

۴-۲- سیر به کار گیری عقل نزد شیعه

۴-۲-۱- دوره­ی صدر اسلام

۴-۲-۲- دوره­ی ائمه (ع)

۴-۲-۳- دوره غیبت

۴-۲-۳-۱- دوره نخست

۴-۲-۳-۲- دوره میانی

۴-۲-۳-۳-دوره پایانی

فصل پنجم: عقل و قیاس

۵-۱- ماهیت قیاس

درآمد

۵-۱-۱-قیاس در لغت و اصطلاح

۵-۱-۲- قیاس، رای و اجتهاد

۵-۱-۳- قیاس و استدلال

۵-۲- انوع قیاس

۵-۲-۱- دسته بندی ابو اسحاق شیرازی

۵-۲-۱-۱- قیاس علت

۵-۲-۱-۲- قیاس دلالت

۵-۲-۱-۳- قیاس شباهت

۵-۲-۲- دسته بندی آمدی

۵-۲-۳- قیاس عکس و طرد

۵-۲-۳-۱- قیاس عکس

۵-۲-۳-۲- قیاس طرد

۵-۲-۴- قیاس تلازم

۵-۳- قیاس و چگونگی سرایت دادن حکم

۵-۳-۱- اثبات علت به ادله نقلی

۵-۳-۲- اثبات علت به اجماع

۵-۳-۳- اثبات علت به استنباط و طرق استدلال

۵-۳-۳-۱- مسلک مناسبت

۵-۳-۳-۲- مسلک استدلال به فعل پیامبر(ص)

۵-۳-۳-۳- مسلک مشابهت

۵-۳-۳-۴- مسلک تنفیح مناط

۵-۴ – بررسی نظریات

۵-۴-۱- اهل سنت و مسأله قیاس

۵-۴-۲- ظاهریه و مسأله قیاس

۵-۴-۳- شیعه و مسأله قیاس

فصل ششم: عقل و استحسان

۶-۱- ماهیت استحسان

درآمد

۶-۱-۱- استحسان در لغت و اصطلاح

۶-۱-۱-۱- استحسان در لغت

۶-۱-۱-۲- استحسان در اصطلاح

۶-۱-۲- استحسان و قیاس

۶-۱-۳- استحسان و استصلاح

۶-۲- انواع استحسان

۶-۲-۱- انواع استحسان به اعتبار معدول

۶-۲-۲- انواع استحسان به اعتبار مستند

۶-۳ – بررسی نظریات

۶-۳-۱- شافعی و نفی استحسان

۶-۳-۲- شیعه و استحسان

فصل هفتم: عقل و دیگر عرصه‌ها و منابع

۷-۱- عقل و فرمانبری

۷-۱-۱- عقل پشتوانه احکام شرع

۷-۱-۱-۱- شکر مُنعِم و حق الطاعه

۷-۱-۱-۲- قاعده کلما حکم به الشرع حکم به العقل

۷-۲- عقل و سنت

۷-۲-۱- عقل و حجیت سنت

۷-۲-۱-۱- عقل و حجیت سنت پیامبر(ص)

۷-۲-۱-۲- عقل و حجیت سنت امامان(ع)

نتیجه گیری و پیشنهاد