بررسی هیدروژئولوژی منطقه و تهیه نقشه های موضوعی نظیر نقشه های هم تراز و هم عمق آب زیرزمینی

فصل اول کلیات تحقیق

۱-۱- مقدمه

آب منشاء حیات و رونق زندگی است. اهمیت آب درتمام شئون زندگی بشر مشهود و برکسی پوشیده نیست. بخش اعظم آب کره زمین یعنی۲/۹۴ درصد آن به صورت آب شور در اقیانوس­ها قرار گرفته که غیر قابل استفاده است. از ۸/۵ درصد آب موجود در خشکی های کره زمین، آبهای زیرزمینی بزرگترین منبع آب شیرین جهان بوده و تقریباً ۲۰% آب مصرفی کل جهان از آن تأمین می­گردد (ولایتی، ۱۳۷۴).منابع آب­زیرزمینی به­ خصوص در مناطق خشک و نیمه خشک بسیار با اهمیت هستند. کشور ایران در منطقه نیمه خشک جهان واقع گردیده، که میانگین بارندگی سالیانه آن حدود ۲۵۳ میلی­متر است، این مقدار بارش کمتر از یک سوم متوسط بارندگی سالیانه کره زمین (۸۶۰ میلی­متر) می­باشد. از طرف دیگر توزیع بارندگی درکشور ما ازنظر مکانی و زمانی یکنواخت نبوده از این رو در اکثر نقاط کشور همواره با مشکل کم آبی مواجه هستیم (علیزاده ۱۳۸۵، ۱۳)، بنابراین شناخت آب از نظر کیفیت و چگونگی حصول آن قدمی اساسی برای بهینه­سازی مصرف است ب­های زیرزمینی به دلیل ارتباط هیدروژئولوژی با دیگر منابع آبی همواره در معرض آلودگی با روند تخریبی است (زراعی و آخوندعلی ۱۳۸۵، ۳:۱۶۲۰)، بنابراین در بحث مدیریت سیستم آب­زیرزمینی که تصمیمات براساس کمیت و کیفیت آب اتخاذ می­شوند، شناسایی عوامل آلاینده آب­زیرزمینی، بررسی تغییرات مکانی و زمانی غلظت آلاینده­ها، حفظ کیفیت منابع آب در حد استانداردهای قابل قبول ملی و جهانی لازم و ضروری است.

۱-۲- بیان مسأله و ضرورت انجام تحقیق 

از جمله مسائل حائز اهمیت در رابطه با آب زیرزمینی به عنوان یکی از منابع مهم تأمین آب، ارزیابی کیفی و حفاظت از آن می باشد. استفاده از انواع شاخص های کیفیت، به بیان وضعیت و کیفیت آب به صورتی ساده و آسان کمک می نماید.جهت استمرار یا توسعه بهره­برداری از آبهای زیرزمینی برای انواع مصارف و اهداف مختلف، ضرورت دارد که اطلاعات کافی از مجموعه ویژگی های کمی وکیفی آبخوان مورد  نظر جمع­آوری، ذخیره، تجزیه و تحلیل و نتیجه گیری شود. برای رسیدن به این هدف، انجام عملیات پایش (کمی و کیفی) ضروری می­باشد.پایش منابع آب به دو دسته پایش کمی و کیفی تقسیم بندی می­شود. انجام پایش کیفی ضمن ارائه اطلاعات مورد نیاز به منظور شناخت وضعیت موجود، با ساده­سازی وکاهش اطلاعات خام، روند تغییرات کیفی را در طول مکان و زمان نشان داده و زمینه­ی مناسب را برای انجام اقدام­های کنترلی به ­موقع فراهم  می­کند. با­توجه به برنامه­ها و فعالیت­های کشورهای موفق در زمینه پایش کیفی آب­زیرزمینی و بررسی وضعیت نامطلوب در خصوص حفاظت از کیفیت منابع آب­زیرزمینی که منجر به تنزل کیفیت آن شده است، می­توان لزوم توجه جدی به پایش مداوم آب­زیرزمینی را دریافت.یک نمونه از امکانات بسیار کارا و پیشرفته در این زمینه استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) است، که در چند سال اخیر بسیار مورد توجه قرار گرفته است تا قابلیت­ها و کارایی­های آن در مطالعه سفره آب­زیرزمینی یک منطقه نسبت به روشهای سنتی و دستی که غالبا وقت­گیر و پرهزینه است شناسایی و معرفی گردد تا بتوان هم با سرعت بالا و هم با هزینه کمتر و با بهنگام نمودن اطلاعات، مدیریت بهتری را بر روی وضعیت سفره آب­زیرزمینی منطقه اعمال کرد و در هر زمان از وضعیت کیفی آب­زیرزمینی دشت مطلع شد

۱-۳- اهداف تحقیق

مشخص شدن گرایش کیفی منابع آبی می­تواند به صورت ابزاری مفید درتدوین برنامه­ های حفاظت و بهره­برداری به­کار رود. در این تحقیق اهداف زیر مورد توجه قرار گرفته است:- بررسی هیدروژئولوژی منطقه­ و تهیه نقشه­ های موضوعی ­نظیر نقشه ­های هم­ تراز و هم عمق آب­زیرزمینی، جهت جریان آب­زیرزمینی، هیدروگراف واحد آب­ زیرزمینی دشت به کمک سیستم اطلاعات جغرافیایی.- بررسی فرایندهای ژئوشیمیایی حاکم بر آبخوان مورد مطالعه و اثرات ناشی از آن.- تهیه نقشه پهنه ­بندی کیفی آبخوان منطقه (نظیر نقشه تغییرات آنیون­ها و کاتیون­ها) به کمک سیستم اطلاعات جغرافیایی و ترسیم نمودار تغییرات پارامترهای کیفی در دوره آماری مورد نظر.- تعیین تیپ آب­زیرزمینی منطقه و تهیه نقشه پهنه ­بندی مکانی منطقه ار نظر شرب و کشاورزی.

۱-۴- فرضیه ‏های تحقیق

کیفیت آب­زیرزمینی دشت بابل – بابلسر از نظر شرب و کشاورزی قابل قبول می­باشد. روند تغییرات کیفی آب­زیرزمینی دشت بابل – بابلسر رو به ­تنزل است.