بررسی فقهی و حقوقی احکام فرد متعدی به حریم خصوصی اشخاص حقیقی

فصل اول: کلیات

مقدمه

۱- تعریف و تبیین مسأله:

۲- سؤالات تحقیق:

۳- سابقه و پیشینه تحقیق:

۴- ضرورت انجام پژوهش:

۵- فرضیه‌های تحقیق:

۶- هدف‌ها و کاربردهای انجام این تحقیق:

۷- بیان روش تحقیق و چارچوب پژوهش:

کلیات

مبحث اول: مفاهیم

گفتار اول: حکم

معنای لغوی:

معنای اصطلاحی:

تعریف لغوی حکم:

تعریف اصطلاحی حکم:

گفتار دوم: تعدی

معنای لغوی:

تعریف اصطلاحی:

گفتار سوم: حریم

معنای لغوی حریم:

تعریف اصطلاحی حریم:

گفتار چهارم: حریم خصوصی

گفتار پنجم: شخص حقیقی

گفتار ششم: اذن

معنای اصطلاحی اذن

تفاوت اذن و رضایت:

تفاوت اذن و اجازه:

گفتار هفتم: حق

معنای لغوی:

تعریف اصطلاحی حق:

مبحث دوم: مبانی

گفتار اول: آزادی

الف) مفهوم آزادی:

ب) آزادی در اسلام:

تعریف و مفهوم آزادی تن:

ج) حمایت از آزادی در اسناد بین المللی:

د) حمایت از آزادی در قانون اساسی:

حدود آزادی تن:

گفتار دوم:  امنیت

الف) مفهوم امنیت:

ب) امنیت در اسلام:

ج) امنیت در قانون اساسی:

۱- امنیت حیثیت:

۲- امنیت جان:

۳- امنیت مال:

۴- امنیت مسکن:

د) امنیت و اصول قضایی:

گفتار سوم:  شأن و کرامت انسانی

الف) انواع کرامات الهی:

۱- خلقت انسان:

۲- داشتن روحی خدایی:

۳- مسخّر قرار دادن موجودات دیگر برای انسان:

 

۴- فراهم کردن اسباب هدایت انسان:

۵- برتری دادن انسان بر سایر مخلوقات

ب) کرامت انسانی در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و پیامدهای آن:

ج) کرامت انسانی در اسناد بین المللی:

فصل دوم: حوزه ­های حریم خصوصی و حمایتهای شرعی و قانونی از حریم خصوصی در برابر تعدّی

مبحث اوّل: حوزه‌های حریم خصوصی

گفتار اوّل: حریم منزل و خلوت افراد:

الف) مبانی فقهی و شرعی حرمت مسکن افراد:

۱- آیات

۲- روایات:

۳- قاعده فقهی لاضرر:

ب) حمایت از مسکن در قوانین ایران

۱) قانون اساسی:

۲) قانون مجازات اسلامی:

۳) قانون آئین دادرسی کیفری:

ج) حمایت از مسکن در اسناد بین المللی و فرمان هشت‌ماده‌ای امام خمینی:

۱) میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی:

۲) اعلامیه جهانی حقوق بشر

۳) حمایت از مسکن در فرمان هشت‌ماده‌ای امام خمینی

گفتار دوّم: حریم خصوصی اموال

الف) تعریف مال:

۱) تعریف مال در اصطلاح فقهی و حقوقی:

ب) حرمت مال در آیات قرآن:

خلاصه بحث‌ها:

ج) حرمت مال در روایات:

۱- قاعده فقهی تسلیط:

۲- قاعده فقهی احترام مال مسلمان:

د) حمایت از مال در قوانین ایران

۱- قانون مدنی:

۲- قانون اساسی:

ه‍‌) حمایت از مال در اعلامیه جهانی حقوق بشر

و‍‌) حمایت از مال در فرمان هشت ماده ای امام خمینی(ره)

 

گفتار سوّم: حریم و امنیت جان:

الف) آیات

ب) حمایت از جان در قوانین ایران و اسناد بین المللی:

۱- قانون اساسی:

۲- اعلامیه جهانی حقوق بشر:

۳- میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی:

۴- قانون مسئولیت مدنی:

گفتار چهارم: حمایت از حریم حیثیتی اشخاص

الف: ممنوعیت تجسّس و تحسّس و تفتیش:

۱- آیات:

۲- روایات:

ب) مموعیت سوء ظن:

۱) آیات

۲) روایات:

ج) ممنوعیت نمیمه و غیبت:

۱- آیات:

۲- روایات:

د) ممنوعیت اشاعه فحشا و هتک ستر:

۱- روایات:

ه‍‌) ممنوعیت سَبّ و هجو و قذف:

۱- معنای لغوی سَبّ:

۲- معنای فقهی سبّ:

۳- معنای لغوی هجو:

۴- معنای فقهی هجو:

۵- مستندات فقهی سَبّ:

۱-۵) آیات:

۲-۵) روایات:

۳-۵) اجماع:

۴-۵) عقل:

۶- مستندات فقهی هجو:

۱-۶) آیات:

۲-۶) روایات:

۳-۶) اجماع:

۴-۶) عقل:

گفتار پنجم: مصونیت مکاتبات، مخابرات و ارتباطات خصوصی افراد:

الف) حمایت از مکاتبات افراد در روایات:

ب) حمایت از مکاتبات و مراسلات افراد در قوانین ایران:

۱) قانون اساسی:

۲) قانون مجازات اسلامی:

۳- قانون آئین دادرسی کیفری:

۴- قانون تأسیس شرکت مخابرات ایران:

ج) حمایت از مکاتبات و ارتباطات افراد در مقررات بین المللی و فرمان هشت‌ماده‌ای امام خمینی:

۱) میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی:

۲) اعلامیه جهانی حقوق بشر:

۳) فرمان هشت‌ماده‌ای امام خمینی:

گفتار ششم: مصونیت اندیشه و بیان

الف) اهمیت تعقل، اندیشه و خردورزی در کتاب و سنت:

ب) تقابل بین رعایت حریم خصوصی و آزادی بیان:

۱- آزادی بیان در قرآن:

دامنه وُسعت اِعمال حق آزادی بیان:

۲- مرزها و محدوده‌های آزادی بیان:

۱-۲) مخالفت با اسلام:

۲-۲) مخالفت با مصالح مسلمین و جامعه اسلامی:

۳-۲) نشر و تبلیغ ادیان غیر اسلامی و افکار و عقاید ضالّه:

۴-۲) مخالفت با اخلاق و عفت عمومی:

گفتار هفتم: مصون بودن شغل افراد از تعرض

الف) محدوده‌های آزادی شغل:

ب) حمایت از شغل افراد در قانون اساسی:

گفتار هشتم: نقض حریم خصوصی بوسیله تکنولوژی و ابزار جدید

مبحث دوّم: استثنائات وارد شدن به حریم خصوصی افراد

گفتار اوّل: استثنائات وارد بر اصل مصونیت مسکن

گفتار دوّم: تحقیق و تفحّص در امر ازدواج

دلیل جواز:

گفتار سوّم: تفحّص و مراقبت از کودک، نوجوان و جوان

دلیل جواز:

گفتار چهارم: تفحّص از احوال محرومان جامعه:

دلیل جواز:

گفتار پنجم: نقیب و عریف

گفتار ششّم: نظارت بر اعمال کارگزاران

دلیل جواز نظارت در اعمال کارگزاران:

الف) قدرت عامل فساد و انحراف:

ب) امر به معروف و نهی از منکر:

فصل سوم: حکم تعدی و راهکارهای فقهی و حقوقی برای برخورد با فرد متعدی

مبحث اوّل: حکم تعدّی به حریم خصوصی اشخاص

گفتار اوّل: دلیل حرمت

الف) دلیل عام:

۱) دلیل عقلی:

۱-۱) ظلم بودن ورود به حریم خصوصی افراد

۲-۱) اصل عدم ولایت:

ب) دلیل خاص (دلیل نقلی):

۱- ظلم بودن ورود به حریم خصوصی افراد از نظر شرع:

۲- حرمت مؤمن در قرآن و سنّت:

گفتار دوّم: دفاع در مقابل تجاوز به حریم خصوصی افراد

الف) معنای لغوی دفاع مشروع:

ب) تعریف اصطلاحی دفاع مشروع:

ج) دفاع مشروع در اسلام:

د) بحث در وجوب دفاع مشروع و فرق آن با اقسام دفاع:

ه‍‌) موضوع دفاع مشروع در فقه اسلامی:

و) گستره قلمرو دفاع مشروع:

۱- دفاع فردی (دفاع از نفس):

۱-۱٫ آیات:

۱-۱-۱٫ آیه اعتداء:

۲-۱-۱٫ مفردات آیه اعتداء:

۳-۱-۱٫ تفسیر عمومی آیه‌ی اعتداء:

۴-۱-۱٫ تفسیر اختصاصی آیه اعتداء:

۱-۱-۲٫ آیه معاقبه:

۱-۱-۳٫ آیه جزا سیّئه:

۲-۱-۳٫ مفردات آیه:

۳-۱-۳٫ تفسیر عمومی آیه:

۴-۱-۳٫ تفسیر اختصاصی:

۱-۲) روایات

۱-۱-۲٫ روایات مربوط به دفاع از نفس:

۲-۱-۲٫ روایات مربوط به دفاع از مال:

۳-۱-۲٫ روایات مربوط به دفاع از عرض:

۴-۱-۲٫ روایات در باب دفاع از مسکن:

دفاع از غیر:

۱-۲٫ دفاع از نفس غیر:

۲-۲٫ دفاع از مال غیر:

۱-۳٫ عقل:

۱-۴٫ اجماع:

۱-۳-۱-۲٫ دفاع از عرض و ناموس و مال در قانون مجازات اسلامی:

۲- دفاع اجتماعی اسلام:

۱-۲٫ معنای لغوی معروف و منکر:

۲-۲٫ مراتب و مراحل امر به معروف و نهی از منکر:

۱-۲-۲٫ مراتب تذکاری

۱-۱-۲-۲٫ انکار قلبی:

۲-۱-۲-۲٫ انکار زبانی:

۲-۲-۲٫ مرتبه عملی (انکار به ید)

۳) دفاع از کیان اسلام:

گفتار سوّم: تعدّی به مال دیگران:

الف) ضمان مدنی: قاعده ضمان ید

۱- مستندات قاعده:

۱-۱٫ بنای عقلاء:

۲-۱٫ سیره

۳-۱٫ حدیث علی الید:

۴-۱٫ بیان مفاد حدیث:

ب) قاعده اتلاف:

۶-۱٫ موارد تطبیق قاعده اتلاف:

ج) قاعده تسلیط:

گفتار چهارم: فرق عرض و ناموس

الف) قتل در فراش به عنوان یکی از مصادیق دفاع از ناموس:

ب) فقه و قتل در فراش:

ج) روایات و قتل در فراش:

۱- فلسفه حکم موضوع ماده ۶۳۰ در فقه اسلامی:

۱-۱٫ تحریک و تهییج روحی (اختلاف در قوه اراده و در نتیجه مخدوش شدن عنصر معنوی جرم)

۲- ۱٫ اجرای حدّ الهی:

۳- ۱٫ دفاع مشروع:

گفتار پنجم: چرا دفاع در برابر قوای انتظامی، دفاع مشروع نیست؟

الف) موضوع تجاوز:

ب) ضرورت اثبات دفاع مشروع:

ج) دلایل ضرورت اثبات دفاع مشروع:

د) طریق اثبات دفاع مشروع:

۱- مستندات قانونی دفاع مشروع:

۱-۱٫ قانون اساسی:

۲-۱٫ قانون مجازات اسلامی:

۳-۱٫ ماده ۹۲ قانون تعزیرات:

۴-۱٫ماده ۹۳ قانون تعزیرات:

۵-۱٫ قانون مدنی:

گفتار ششم:  ضمانت اجرای تعدی به حقوق حیثیتی اشخاص:

الف) معنای لغوی و اصطلاحی تعزیر:

۱- نظریه مشروعیت تعزیر مالی در فقه امامیه:

۲- تعریر مالی کیفر خصوصی نسبت به آلام و دردهای جسمی

۳- تعزیر مالی کیفر خصوصی نسبت به لطمه زدن به عرض:

۴- تعزیر مالی کیفر خصوصی نسبت به ایراد خسارت معنوی به وسیله سَبّ:

۵- امکان تبدیل تعزیر به روش جبران مالی خسارت معنوی:

نتیجه‌گیری

پیشنهادها

فهرست منابع