بن‏ مایه ‏های کلامی امامت در قصص قرآن کریم

کلیات

تعریف مسأله و تبیین موضوع

ضرورت تحقیق و هدف

پرسش‌های اساسی تحقیق

فرضیه‌ها یا پاسخ‌های احتمالی تحقیق

پیشینه تحقیق

جنبه جدید بودن و نوآوری طرح

روش انجام تحقیق

ساختار و بدنه اصلی تحقیق

تعاریف

مبانی تفسیر قرآن

مفهوم استنباط

تمثیل

سنت‏ها‌‏ی الهی

قصه

فصل اول: مبانی عمومی در استنباط از قرآن و مبانی تخصصی در استنباط کلامی از قصص قرآن

مبانی عام یا پیش فرضهای استنباط از قرآن

نص و قرائت واحد قرآن

قابل فهم بودن قرآن و جواز تفسیر آن

حجیت ظواهر قرآن

تعریف حجت و معنای حجیت در علم اصول

ظاهر و نص

دلیل حجیّت ظواهر

ساختار چند معنایی قرآن کریم

انسجام و پیوستگی آیات قرآن کریم

ادله قرآنی

آیه نفی اختلاف در قرآن

آیه «اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدیثِ کِتاباً مُتَشابِهاً مَثانِیَ»

طبقه بندی آیات محکم و آیات متشابه

ادله روایی

جاودانگی قرآن کریم

ادله قرآنی

آیات جهان‏شمولی قرآن

انطباق بر فطرت

ادله روایی

مبانی خاص یا پیش فرضهای استنباط کلامی از قصص قرآن

حقانیت قصص قرآن

پیشینه غیرحقیقی دانستن قصص قرآن

نقد و بررسى‏ غیر حقیقی دانستن قصص قرآن

آیات بیانگر حقانیت قصص قرآن

تصریح به حق بودن قصص قرآن

تعبیر به نبأ

تصریح به جزئیاتی چون موقعیت، زمان و مکان قصه

تأیید و یا عدم انکار تحقق برخی از قصص از ناحیه افراد مطلع

تصریح قرآن به تمثیل در موارد خاص

شبهه اقتباس قصص قرآن از مصادر یهودی و نصرانی

هدفمند بودن قصص قرآن

اغراض قصه گویی در قرآن

تبیین آموزه‌های امامت

ارتباط امامت با نبوت در عرصه وصایت، خلافت و وراثت

ارتباط «خلافت» با «نبوت» و «امامت»

معنى ‏‏‏‏‏‏‏لغوی

معنى‏‏‏‏‏‏‏اصطلاحی

کاربرد قرآنی

جدا انگاری یا تفاوت مقام «امامت» از «نبوت»

ائمه وارثان انبیاء، اوصیاء و حجج الهی(ع)

معنی وارث بودن امام

اهمیت به ارث بردن میراث انبیاء و اوصیاء الهی

ادله قرآنی

ادله روایی

قصص قرآن نمایانگر سنت‌های الهی

ویژگی‏ها‌‏ی سنت‏ها‌‏ی الهی

تجلی سنت‌های الهی در قصص قرآن

عدم لیاقت ظالمان در تصدی امامت

پذیرش اعمال متقین

عطای اجر نیکوکاران

سرانجام منکران

گونه‌های بیان سنت‌های الهی در قصص قرآن

تصریح

اشارات داستانی

هماهنگی محتوایی میان آیات قصص و آیات دیگر در بیان سنت‌های الهی

جریان یا ایستایی قصص قرآن تا روز قیامت

جستاری در قاعده جری و تطبیق

جرى و تطبیق، رمز جاودانگى قرآن

جستاری در روایات «حذو النعل بالنعل»

مصادر اهل سنت

مصادر امامیه

نمونه‌هایی از جاری بودن آیات قصص

فصل دوم: کارآمدی استنباط کلامی از قصص قرآن در باب امامت

ادله کارآمدی استدلال به قصص قرآن در موضوع امامت

استناد کلامی به قصص قرآن در روایات پیامبر و ائمه اطهار(ع)

استناد کلامی به قصص قرآن در احادیث پیامبر اکرم(ص)

استناد کلامی به قصص قرآن در روایات ائمه اطهار(ع)

استنباط کلامی از قصص قرآن توسط اصحاب ائمه(ع) و تأیید ائمه(ع)

بکارگیری این شیوه توسط دانشمندان امامیه و اهل سنت

بیان غیر مستقیم و مستقیم مباحث امامت در آیات قصص و غیر قصص

جدایی ناپذیری قصص قرآن و سنتهای الهی

ایستایی یا پایایی اصول اعتقادی ادیان الهی

گونه‌های ارتباط قصص قرآن با مباحث کلامی امامت

ارتباط تصریحی

ارتباط اشاری

ارتباط تأویلی

آیه «بَقِیَّتُ اللَّهِ»

آیه «إِنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ یُورِثُها مَنْ یَشاءُ مِنْ عِبادِهِ»

آیه «فَبَدَّلَ الَّذینَ ظَلَمُوا»

آیه «وَ بِئْرٍ مُعَطَّلَهٍ وَ قَصْرٍ مَشیدٍ»

گونه‏های استدلال به قصص قرآن در مباحث کلامی امامت

جواب نقضی

جواب حلی

مفهوم اولویت

فصل سوم: جایگاه امامت در قصص قرآن و چگونگی استدلال علماء امامیه بر آن

شرایط امامت

اختصاص حق تعیین امام به خداوند

آیات جعل «خلیفه»

آیات جعل «امام»

آیات منصب «وزارت»

آیات «اختیار»

آیات «اصطفاء» و «اجتباء»

آیات اعطاء مقام «نبوت» و «رسالت»

آیات «مکنت دادن» و «اعطاء ملک»

وجوب نص بر امام

نص در مورد خلافت هارون

نص بر فرمانروایی طالوت

عنصر وصیت در سیره انبیاء الهی

علم و شجاعت از شرایط خلافت و امامت

قصه حضرت آدم(ع) و تعلیم أسماء

قصه طالوت

عصمت امام

آیات قصص بیانگر عصمت امام

آیات استخلاف آدم(ع)

آیه ابتلاء ابراهیم(ع)

آیه «وَ جَعَلْنَاهُمْ أَئمَّهً یَهْدُونَ بِأَمْرِنَا»

آیه «إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى‏ آدَمَ وَ نُوحاً»

آیه اقتداء به هدایت انبیاء

خاستگاه و سرچشمه عصمت

آیه سبب موهبت امامت

آیه برهان رب

آیات استخلاف آدم(ع) و تعلیم أسماء

صدور معجزه از امام

اصطلاح معجزه و تفاوت آن با کرامت

جایگاه معجزه در منظومه فکری امامیه

کارکرد معجزه در منظومه فکری امامیه

عدم انحصار معجزه به انبیاء

استناد به صدور خرق عادت از طالوت

محدَّث بودن امام

وراثت و مصلحت الهی در تعیین امام

ضرورت مستمر وجود خلیفه و امام در زمین تا قیامت

آیات استخلاف آدم و تعلیم اسماء

آیات نجات انبیاء و پیروان آنان

وجود صفات مستخلف در خلیفه و امام

برتری انبیاء و حجج الهی بر فرشتگان

تقدم وجود خلیفه بر دیگران

امامت و هدایت به امر

سبب موهبت امامت

امکان تصدی مقام امامت در کودکی

رجعت

امکان رجعت بر پایه قصص قرآن

رجعت بر پایه آیات استخلاف

آیه «وَ نُریدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذینَ اسْتُضْعِفُوا فِی الْأَرْضِ»

توسل و استغاثه

توسل حضرت آدم(ع)

حضرت یوسف(ع) و درخواست از ساقی پادشاه در زندان

استغاثه فرزندان یعقوب(ع) به یوسف(ع)

توسل فرزندان حضرت یعقوب(ع) به پدر

توسل و استغاثه فرعونیان و بنی اسرائیل به حضرت موسی(ع)

درخواست برداشتن رجز

درخواست آب

درخواست طعام

تبرک جستن به اولیاء و آثار ایشان

تبرک به مقام ابراهیم(ع)

پیراهن یوسف(ع) و بازگشت بینایى یعقوب(ع)‏

تبرک جستن به تابوت در بنی إسرائیل

تبرک جستن به جایگاه اصحاب کهف

مبارک بودن حضرت عیسی(ع)

زیارت معصومان(ع)

دعاء حضرت ابراهیم(ع)

دعوت مردم به حج توسط حضرت ابراهیم(ع)

مزار اصحاب کهف

شفاعت

شفاعت حضرت نوح(ع) برای پسرش

شفاعت حضرت ابراهیم(ع) برای قوم حضرت لوط(ع)

درخواست آمرزش حضرت ابراهیم(ع) برای آزر

درخواست آمرزش حضرت نوح(ع) برای پدر و مادر و مؤمنان

درخواست آمرزش حضرت ابراهیم(ع) برای پدر و مادر

آمرزش طلبی حضرت موسی(ع) برای خود و برادرش

فصل چهارم: مباحث مهدویت در قصص قرآن

امکان پنهانی بودن ولادت امام عصر(ع)

ولادت پنهانی حضرت ابراهیم(ع) و حضرت موسی(ع)

انکار امام عصر(ع) توسط عموی حضرت

امکان تصدی مقام امامت در کودکی

غیبت حضرت مهدی(ع)

شبهه ناروایی غیبت برای امام

آیا غیبت خلاف عادت است

حکمت غیبت

رؤیت امام عصر(ع) بى‏آنکه شناخته شود

طول عمر امام عصر(ع)

پایایی دوران جوانی امام عصر(ع)

قصه اصحاب کهف

ماجرای عزیر(ع)

صدور معجزه در وقت ظهور

حکومت جهانی حضرت مهدی(ع)

آداب انتظار

صبر جمیل داشتن

امیدواری به امر فرج

غیبت را ناشی از علم و حکمت خداوند دانستن

تأثر و اندوه در فراق و اشتیاق

به یاد امام عصر(ع) بودن

شکوه از غیبت به نزد خدا، مناجات و دعا

اقدام عملی همراه با امیدواری به وصال

نتایج و یافته‏ها‌‏