بررسی اثرات بازگشتی ناشی از بهبود کارائی مصرف بنزین و گازوئیل در ایران با تأکید بر بخش حمل‏ونقل: رویکرد مدل تعادل عمومی‏قابل محاسبه

فرآورده ‏های نفتی بنزین و گازوئیل اولاً دارای مصرف بالایی بوده و ثانیاً کارائی مصرف این فرآورده‏ ها به‏ ویژه در رشته فعالیت حمل ‏ونقل پایین می‏باشد بنابراین بایستی تمهیدات و راه‏کارهای اساسی برای ارتقاء کارائی مصرف بنزین و گازوئیل در رشته فعالیت‏های مختلف به‏ خصوص حمل‏ونقل و زیربخش‏های آن به ‏قصد کنترل مصرف آنها اندیشیده شود. بهبود کارائی مصرف بنزین و گازوئیل توأم با دغدغه‏ای بنام اثرات بازگشتی می‌باشد که در نتیجه بهبود کارائی مصرف بنزین و گازوئیل، کاهش اولیه در مصرف آنها تا اندازه ‏ای خنثی می‏شود. طبیعی است که بی‏توجهی یا کم‏توجهی به اثرات بازگشتی باعث ناکارآمدی برنامه‌ریزی‌های بهینه ‏سازی مصرف بنزین و گازوئیل می‏شود. هدف تحقیق حاضر عبارت از بررسی وجود اثرات بازگشتی، اندازه‏ یری مقدار این اثرات، ارزیابی تغییرات در میزان تولید و سطح فعالیت رشته فعالیت‏های مختلف بویژه زیربخش‏های حمل‏ ونقل و تغییر تولید ناخالص داخلی در اثر بهبود ۱۰ درصدی کارائی مصرف بنزین و گازوئیل می‏باشد. با توجه به اینکه بهبود کارائی مصرف بنزین و گازوئیل بر گستره اقتصاد تاثیرگذار است، برای نیل به اهداف تحقیق از مدل CGE استفاده شده است. مدل CGE مبتنی بر SAM بوده و با استفاده از SAM1385 شبیه‏ سازی شده است.  نتایج اجرای مدل نشان می‏دهند که بدنبال بهبود ۱۰ درصدی کارائی مصرف بنزین و گازوئیل، اثرات بازگشتی در فعالیت‏های مختلف وجود دارد بطوریکه در مورد بنزین، فعالیت”حمل‏ ونقل جاده ‏ای” با ۰۱/۲۷ درصد دارای بیشترین اثرات بازگشتی و فعالیت “پالایشگاهی” با ۵/۴ درصد دارای کمترین اثرات بازگشتی هستند. در مورد گازوئیل نیز فعالیت “حمل‏ونقل جاده‏ای” با ۲۵ درصد دارای بیشترین اثرات بازگشتی و فعالیت “پالایشگاهی” با ۹/۵ درصد دارای کمترین اثرات بازگشتی هستند. اثرات بازگشتی مربوط به بنزین (ناشی از بهبود ۱۰ درصدی کارائی) برای زیربخش‏های حمل‏ونقل شامل حمل‏ ونقل جاده‏ای، هوایی، آبی و ریلی به ترتیب برابر با ۰۱/۲۷، ۱۴، ۰۱/۸ و ۰۰۴/۶ درصد بوده است. اثرات بازگشتی مربوط به گازوئیل نیز برای زیربخش‏های حمل ‏ونقل شامل حمل‏ونقل جاده‏ای، ریلی، آبی و هوایی به ترتیب برابر با ۲۵، ۵/۱۱، ۵/۹ و ۰۰۱/۷ درصد بوده است. بدنبال بهبود ۱۰ درصدی کارائی مصرف بنزین و گازوئیل، تقاضای بنزین بطور متوسط ۶/۷ درصد و تقاضای گازوئیل بطور متوسط ۹/۷ درصد کاهش می‏یابد. راجع‌به تغییرات در میزان تولید و سطح فعالیت بخش‌های مختلف، بیشترین تغییرات مثبت مربوط به فعالیت “حمل ‏ونقل ریلی” با ۳۴۷/۶ درصد و بیشترین تغییرات منفی مربوط به فعالیت “حمل‏ ونقل هوایی” با ۸۰۳/۳- درصد بوده است. تولید ناخالص داخلی نیز بدنبال شوک کارائی، ۰۲/۰ درصد افزایش می‏یابد.

نوع فایل :word 

تعداد صفحات :۲۷۹

فصل اول: کلیات تحقیق

۱-۱٫ بیان مسئله

۱-۲٫ اهمیت و ضرورت تحقیق

۱-۳٫ سوال‏ها، فرضیه‏ها و اهداف تحقیق

۱-۴٫ تعریف مفاهیم و واژگان اختصاصی

۱-۵٫ روش‌شناسی

فصل دوم: چارچوب نظری تحقیق

بخش اول: چارچوب نظری اثرات بازگشتی

۲-۱٫ مقدمه

۲-۲٫ تعریف اثرات بازگشتی

۲-۳٫ گونه‏شناسی اثرات بازگشتی

۲-۴٫ پایه‏های تئوریک اثرات بازگشتی

۲-۴-۱٫ اثرات بازگشتی مستقیم برای مصرف‏کنندگان

۲-۴-۱-۱٫ تشریح اثر بازگشتی مستقیم برای مصرف‏کنندگان

۲-۴-۱-۲٫ تجزیه اثر بازگشتی مستقیم برای مصرف‏کنندگان

۲-۴-۲٫ اثرات بازگشتی غیرمستقیم برای مصرف‏کنندگان

۲-۴-۳٫ اثرات بازگشتی مستقیم برای تولید‏کنندگان

۲-۴-۳-۱٫ تشریح اثر بازگشتی مستقیم برای تولیدکنندگان

۲-۴-۳-۲٫ تجزیه اثر بازگشتی برای تولیدکننده

۲-۴-۳-۳٫ ارائه جایگزینی برای اثر بازگشتی مستقیم تولیدکننده

۲-۴-۴٫ بیان تئوری اثرات بازگشتی گستره اقتصاد

جمع‏بندی

بخش دوم: چارچوب نظری الگوی تعادل عمومی قابل محاسبه و تبیین ساختار آن

۲-۱٫ مقدمه

۲-۲٫ تعادل عمومی

۲-۲-۱٫ مقدمه‏ای بر تئوری تعادل عمومی

۲-۲-۲٫ چارچوب تحلیلی مربوط به تئوری تعادل عمومی

۲-۳٫ طبقه‌بندی مدل‌‌های تعادل عمومی قابل محاسبه

۲-۴٫ ساختار ماتریس حسابداری اجتماعی و مدل تعادل عمومی قابل محاسبه

۲-۴-۱٫ ساختار ماتریس حسابداری ـ اجتماعی (SAM)

۲-۴-۱-۱٫ حساب رشته فعالیت‏ها

۲-۴-۱-۲٫ حساب کالا و خدمات

۲-۴-۱-۳٫ حساب عوامل تولید

۲-۴-۱-۴٫ حساب نهادها

۲-۴-۱-۴-۱٫ حساب خانوارها

۲-۴-۱-۴-۲٫ حساب شرکت‏های غیرمالی (صاحبان سرمایه)

۲-۴-۱-۴-۳٫ حساب دولت

۲-۴-۱-۴-۴٫ حساب دنیای خارج

۲-۴-۱-۵٫ حساب پس‏انداز – سرمایه‏گذاری (انباشت سرمایه)

۲-۴-۲٫ تبیین ساختار طراحی مدل تعادل عمومی قابل محاسبه

۲-۴-۲-۱٫ ساختار قیمت‌ها

۲-۴-۲-۲٫ تبیین ساختار فعالیت‌های تولیدی

۲-۴-۲-۳٫ ساختار نهادها

۲-۴-۲-۴٫ تبیین ساختار کالاها و خدمات

۲-۴-۲-۵٫ ساختار قیود (شرایط تسویه بازار یا قواعد بستن)

۲-۴-۲-۵-۱٫ قیود مربوط به بازار عوامل (بستن خرد)

۲-۴-۲-۵-۲٫ قیود مربوط به تراز دولت (بستن کلان)

۲-۴-۲-۵-۳٫ تراز دنیای خارج (بستن کلان)

۲-۴-۲-۵-۴٫ تعادل سرمایه‌گذاری و پس‌انداز (بستن کلان)

۲-۴-۳٫ تبیین معادلات مدل تعادل عمومی قابل محاسبه

۲-۴-۳-۱٫ معادلات مربوط به بلوک تولید

۲-۴-۳-۱-۱٫ معادلات مربوط به لایه اول تولید

۲-۴-۳-۱-۲٫ معادلات مربوط به لایه دوم تولید

۲-۴-۳-۱-۳٫ معادلات مربوط به لایه سوم تولید

۲-۴-۳-۲٫ معادلات مربوط به بلوک تجارت خارجی

۲-۴-۳-۳٫ معادلات مربوط به نهادها (خانوار، شرکت‏ها، دولت و دنیای خارج)

۲-۴-۳-۴٫ معادله مربوط به بلوک سرمایه‏گذاری و شاخص قیمت

۲-۴-۳-۵٫ بلوک مربوط به قیود

۲-۵٫ نحوه اندازه‏گیری اثرات بازگشتی

جمع‏بندی

فصل سوم: ادبیات تجربی تحقیق

۳-۱٫ مقدمه

۳-۲٫ مطالعات تجربی: مدل‏سازی انرژی

۳-۳٫ مطالعات تجربی: کارائی انرژی

۳-۴٫ مطالعات تجربی: اثرات بازگشتی

۳-۴-۱٫ شواهدی برای اثرات بازگشتی مستقیم

۳-۴-۱-۱٫ تقاضای خانگی سوخت

۳-۴-۱-۱-۱٫ گرمایش محیط مسکونی

۳-۴-۱-۱-۲٫ سرمایش محیط مسکونی

۳-۴-۱-۱-۳٫ سایر مصارف نهایی خانگی

۳-۴-۱-۱-۴٫ حمل و نقل شخصی

۳-۴-۱-۲٫ بنگاه‏ها

جمع‏بندی

فصل چهارم: شبیه‏ سازی اثرات اقتصادی بهبود کارائی

۴-۱٫ مقدمه

۴-۲٫ پایه آماری تحقیق

۴-۳٫ ساختار مدل تعادل عمومی قابل محاسبه

۴-۴٫ نحوه بستن مدل‏تعادل عمومی قابل محاسبه و نحوه انتخاب کشش‏ها

۴-۴-۱٫ نحوه بستن مدل تعادل عمومی قابل محاسبه تحقیق

۴-۴-۲٫ نحوه انتخاب کشش‏های مورد نیاز تحقیق

۴-۵٫ شبیه‏سازی اثرات اقتصادی ناشی از بهبود کارائی و تحلیل نتایج

۴-۵-۱ شبیه‏سازی تاثیر شوک بهبود کارائی بر تقاضای بنزین و گازوئیل

۴-۵-۲٫ اثرات بازگشتی ناشی از شوک بهبود کارائی مصرف بنزین و گازوئیل

۴-۵-۳٫ شبیه‏سازی تاثیر شوک بهبود کارائی بر میزان تولید و سطح فعالیت‏ بخش‏های اقتصادی

۴-۵-۴٫ شبیه‏سازی تاثیر شوک بهبود کارائی بر تولید ناخالص داخلی

۴-۶٫ تحلیل حساسیت

جمع‏ بندی

فصل پنجم: جمع‏بندی، نتیجه‌گیری و پیشنهادها

۵-۱٫ جمع‏بندی و نتیجه‏گیری

۵-۲٫ پیشنهادهای سیاستی