تبیین مورد معامله در پرتو حقوق اقتصادی

بخش اول: اصول و مبانی تحلیل اقتصادی حقوق

فصل اول: پیشینه نگرش اقتصادی به حقوق

مقدمه: شکل‎گیری و تعریف «تحلیل اقتصادی حقوق»

مبحث اول: سیر تحولات تحلیل اقتصادی حقوق

گفتار اول: منشأ و بستر نگرش اقتصادی به حقوق

الف- مکتب شکل‎گرایی

ب- مخالفت با مکتب شکل‎گرایی و پیدایش مکتب واقع‎گرایی

ج- ریشه‎های تحلیل اقتصادی حقوق در مکتب واقع‎گرایی

گفتار دوم: تحولات حاکم بر تحلیل اقتصادی حقوق

الف- نقش رونالد کاوز

ب- سایر اندیشه‎های اقتصادی

گفتار سوم: جریان‎های نگرش اقتصادی به حقوق

الف- نگرش نویسندگان دانشگاه شیکاگو

ب- دیدگاه ریچارد پازنر

مبحث دوم: مبانی نگرش اقتصادی به حقوق

گفتار اول: مبانی نظری

الف- تعریف علم اقتصاد

ب- مفاهیم بنیادین

ج- مفهوم و مبنای حقوق

۱-  تعریف کارآیی

۲- معیارهای اقتصادی کارایی

۲-۱٫ معیار پارتو

۲-۲٫ معیار کالدور- هیکس

۲-۳٫ معیار ثروت اقتصادی پازنر

۲-۳-۱٫ مفهوم به حداکثر رساندن ثروت

۲-۳-۲٫ تمایل به پرداخت؛ عامل تعیین تخصیص منابع

گفتار دوم: مبانی اقتصادی

الف- کمبود

۱- عدم قطعیت یا عدم ثبات «‌کمبود»

۲- نسبی بودن «کمبود»

ب – تئوری رفتار معقول

ج- ابهام یا عدم اطمینان یا خطر

فصل دوم: نقد و تعدیل نگرش اقتصادی به حقوق

مبحث اول: محدودیت‎ها و نارسایی‎های تحلیل اقتصادی حقوق

گفتار اول: نقد جنبه‎ی اثباتی

الف- نقد روش‎شناسی

ب- انتقاد از سلطه‎گری فکری

ج- نقد مبانی نظری و اقتصادی

۱- نقد مبنا و هدف بودن کارایی

۱-۱٫ تعدیل نقش کارایی

۲- نقد تئوری رفتار معقول

گفتار دوم: نقد جنبه‎ی هنجاری و دستوری

مبحث دوم: نقش و اهمیت کنونی تحلیل اقتصادی حقوق

گفتار اول: کارکردهای تحلیل اقتصادی حقوق

الف- تحلیل و پیش‎بینی آثار قوانین

ب- اصلاح نظام حقوقی و تجویز قوانین

گفتار دوم: اعمال تحلیل اقتصادی در نظام حقوقی ایران

مقدمه: اختلاف حقوق کامن‎لا و حقوق نوشته

الف- تفسیر صحیح قوانین

۱- تفسیر حقوق اسناد تجاری

۲- تفسیر حقوق شرکت های تجاری

۳- تفسیر قواعد راجع به حق العملکاری

ب- اصلاح قوانین موجود و وضع قوانین جدید

۱-  قانون کار و قانون تأمین اجتماعی

۲- خسارت تأخیر تأدیه

۳- قواعد حاکم بر معاملات

بخش دوم: تحلیل اقتصادی مورد معامله و ضمانت‎اجراهای آن

فصل اول: تبیین مورد معامله با نگرش سنتی و اقتصادی

مبحث اول: تبیین و نقد نگاه سنتی به مورد معامله

گفتار اول: تعاریف اصطلاحات مرتبط

الف- عقد

ب- قرارداد

ج- تعهد

د- معامله

ه- مورد معامله

گفتار دوم: تشخیص تقسیمات مختلف مورد معامله و مبنای آن‎ها

الف- تقسیم‎بندی‎های مربوط به مورد معامله

۱- تقسیم از حیث ماهیت

۲- تقسیم از حیث خصوصیات نوعی و شخصی

۳- تقسیم از جهت وضعیت منطقی

ب- مبنای تقسیم مورد معامله به معین و کلی

گفتار سوم: نقد نگاه منطقی به مورد معامله

الف- مواجهه معامله با عدم اجرا و عدم امکان اجرا

ب- عدم تطابق با قصد واقعی طرفین

ج- عدم کارآیی اقتصادی و تعارض با اصول اقتصادی

مبحث دوم: تعیین موضوع معامله براساس تحلیل اقتصادی«انعقاد قرارداد»

گفتار اول: اهداف و اصول اقتصادی قراردادها

الف- اهداف اقتصادی حقوق قراردادها

۱- اجرای معاملات کارآمد

۲- مبارزه با فرصت‎طلبی

۳- کاستن از هزینه‎های معاملاتی

۴- بازداری طرفین از بی‎احتیاطی در فرآیند معامله

ب- اصول اقتصادی قراردادها

گفتار دوم: تحلیل اقتصادی تشکیل معامله

الف- نقش بافتهای نهادی سازنده قراردادها در معاملات

۱- تکمیل قرارداد ناقص

۲- حکمرانی بنگاه

۳- نقش سازمان تولید و بازار کالاها در امکان جایگزینی

ب- مبنای تشکیل معامله؛ مطلوبیت به جای عین

گفتار سوم: «موقعیت قراردادی مورد انتظار» به عنوان مورد معامله

الف- لزوم مالیت داشتن مورد معامله

ب- مفهوم «موقعیت قراردادی» و مالیت داشتن آن

ج- شناسایی موقعیت قراردادی

د- ضابطه‎ی نهایی: موقعیت قراردادی مورد انتظار

۱- اجرای موقعیت قراردادی مورد انتظار

۲- کارایی اقتصادی نظریه موقعیت قراردادی مورد انتظار

گفتار چهارم- عین معین؛ استثنای بر اصل

فصل دوم: تأثیر تبیین اقتصادی مورد معامله بر ضمانت‎اجراهای آن(اجرای اجباری، فسخ، مسئولیت قراردادی)

مبحث اول: اجرای اجباری

گفتار اول: مفهوم و مبنای نظریه اجبار به انجام عین تعهد

الف- مکانیزم اجبار به انجام عین تعهد

ب- علّت جعل نظریه اجرای اجباری

گفتار دوم: مشکلات فراروی نظریه اجرای اجباری

الف- چالشها

۱- مخالفت با اصول حقوق تجارت

۲- ضرری بودن نظریه اجرای اجباری

۳- افزایش حجم دعاوی و پرونده‎های قضایی

ب- راهکارها

۱- پیش‎بینی حق فسخ هم‎عرض اجرای اجباری

۲- خیار تأخیر، تقاص، اختیار متصدی حمل‎ونقل

۳- ارائه تفسیر نوین از اصل لزوم و التزام در قراردادها

گفتار سوم: نقش موضوع تهد در تعیین ضمانت اجراهای نقض قرارداد

الف- تأثیر نظریه موقعیت قراردادی موردانتظار بر ضمانت‎اجرای اجبار به انجام تعهد

ب- کارایی اقتصادی موقعیت قراردادی مورد انتظار در ارتباط با اجرای اجباری

مبحث دوم: حق فسخ

گفتار اول: منشأ حق فسخ و اثر اعمال آن

الف- مبنای حق فسخ

ب- اثر اعمال حق فسخ

گفتار دوم: نقش حق فسخ در تحقق کارایی اقتصادی

گفتار سوم: جایگاه حق فسخ در ارتباط با موقعیت قراردادی مورد انتظار

مبحث سوم: مسئولیت قراردادی

گفتار اول: تحلیل اقتصادی ضرر و شرایط ضرر قابل جبران

الف- مفهوم ضرر

۱- خسارت های ناشی از انتظار

ب- تحلیل اقتصادی شرایط ضرر قابل جبران

۱- قابلیت پیش‎بینی ضرر

۲- کاهلی زیان‎دیده در کاستن از ورود خسارت

گفتار دوم: قاعده کاهلی زیان‌دیده و نظریه موقعیت قراردادی مورد انتظار

الف. مفهوم قاعده

ب. توجیه اقتصادی قاعده

ج. اعمال قاعده درحقوق قراردادی ایران

د. اعمال قاعده بر نظریه موقعیت قراردادی مورد انتظار

نتیجه