بررسی علل گسترش و تعمیق روابط ایران و سوریه پس از انقلاب اسلامی ایران

– سابقه­­ ی پژوهش

منشارف و وینتر Mansharof and O. Winter)) در مقاله­ی «اتحاد استراتژیک بین ایران و سوریه: ابعاد نظامی و اقتصادی» به اظهارات مقامات بلندپایه­ی ایران درباره روابط با سوریه و همکاری نزدیک بین دوکشور در حوزه­های علمی، نظامی، امنیتی و اقتصادی اشاره کرده؛ دیدارهای مکرّر رؤسای جمهور و وزرای خارجه دو کشور را ازجمله شاخصه­های روابط گرم و صمیمی دو دولت برمی­شمرد. سپس ابعاد اقتصادی و نظامی اتحاد استراتژیک بین ایران و سوریه را بر مبنای اظهارات مقامات بلندپایه دو کشور، موافقت­نامه­ها، مقالات منتشر شده در رسانه­های عربی و فارسی مورد بررسی قرار می­دهد. فارار ولمان[۲] (Farrar-Wellman) در مقاله­ی «روابط خارجی سوریه و ایران» همکاری­های ایران و سوریه در بخش­های اقتصادی، نظامی و هسته­ای را مورد بررسی قرار می­دهد. نویسنده مدعی است، برطبق مدارک ارائه شده از سوی کشورهای اروپایی ایران در برنامه­های هسته­ای سوریه مشارکت داشته است. همچنین در حوزه­ی اقتصادی به ادعای تلویزیون ایران دو کشور درصدد توسعه­ی ساخت پالایشگاههای مشترک هستند. قرارداد۶/۲ ملیارد دلاری که دربرگیرنده­ی مالزی و ونزوئلا نیز هست ظرفیت پالایش را به ۱۴۰۰۰۰ بشکه در روز می­رساند و به ایران انعطاف­پذیری بیشتری در واردات نفت تصفیه شده از همسایگانش می­بخشد. امضای پیمان دفاعی در برابر تهدیدات مشترک در سال ۲۰۰۶ میان تهران و دمشق و تقویت پیوندهای نظامی با وجود فشارهای بین­المللی بخشی از همکاری های رو به گسترش نظامی دو کشور را شکل می­دهد. درمجموع، باید اشاره کرد تعداد آثار منتشر شده در مورد روابط ایران و سوریه بسیار اندک است و تاکنون اثری تبیینی که به بررسی دلیل روابط گرم دو کشور بپردازد تألیف نشده است.

۳ – فرضیه ­ها

وجود دشمن مشترک یعنی اسرائیل و آمریکا، موجب گسترش و تعمیق روابط دو کشور شده است.منافع مشترک اقتصادی و سیاسی، نقش تعیین­کننده در روابط دو کشور داشته است.پیوندهای مذهبی و دینی، عامل نزدیکی دو دولت ایران و سوریه گشته است.

۴– اهداف

۱ – ۴ . هدف کلی

بررسی علل گسترش و تعمیق روابط ایران و سوریه پس از انقلاب اسلامی ایران

۲ – ۴ . اهداف فرعی

شناخت پیشینه­ی روابط ایران و سوریهبررسی وضع کنونی روابط دو کشور در حوزه­های مختلف سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و نظامیشناخت نقاط ضعف و چالش­های موجود در روابط دو کشوربررسی سیر روابط دو کشور در سال­های گذشته

۵ . نحوه ­ی اجرا

روشی که در این پژوهش مورد استفاده قرار می­گیرد، روش توصیفی – تحلیلی با استفاده از منابع کتابخانه­­ای _ اسنادی است. همچنین در گردآوری مطالب و داده­ها از ابزار مصاحبه با کارشناسان و مراجعه به مراکز علمی و پژوهشی، سازمانها و نهادهای اداری بهره گرفته خواهد شد.

مقدّمه

مطالعه نظری نه تنها در­باره­ی روابط ایران و سوریه که در مورد سیاست خارجی ایران نیز بسیار نابالغ است.کمتر اثری با نگاه تئوریک به روابط ایران و سوریه پرداخته است و بیشتر آثار در این حیطه­ی ژورنالیستی است. در این فصل به این موضوع می‌پردازیم که کدام یک از نظریه­ها و چارچوب‌های مفهومی‌ بهتر می‌تواند به تبیین موضوع مورد توجه این پایان­نامه یعنی روابط ایران و سوریه بپردازد. از این رو و در جهت یافتن بهترین چارچوب مفهومی‌ برای تبیین روابط موجود به بررسی نظریات و چارچوب‌های نظری اصلی در روابط بین‌الملل می‌پردازیم.به باور بسیاری می‌توان سه نظریه یا چارچوب مفهومی‌کلان در روابط بین‌الملل تشخیص داد: واقع­گرایی، لیبرالیسم و سازه انگاری.­ در این بخش شمایی کلی از هر کدام از این نظریات ارائه می‌شود ساختار و کارگزار، منافع و هویت را از دید این سه چارچوب مفهومی‌بررسی ‌کنیم.‌ در پایان با انتخاب سازه‌انگاری به عنوان چارچوب مفهومی‌که بیش از دیگر نظریه­ها قابلیّت تبیین موضوع را دارد به چگونگی کاربرد این چارچوب مفهومی‌در تحلیل موضوع این پایان­نامه یعنی رابطه ایران و سوریه در سالهای مورد بحث خواهیم پرداخت.