تحولات اجتهاد در ادوار مختلف فقه امامیه

مقدمه

الف) بیان مساله

ب) پیشینه پژوهش

ج) سوالات تحقیق

د) فرضیه ها

ه) روش تحقیق

و) اهداف پژوهش

ز) ساماندهی تحقیق

فصل اول: کلیات(تعاریف، مفاهیم و تاریخچه)

۱-۱ معنای لغوی اجتهاد

۱-۲ اجتهاد در اصطلاح شرعی

۱-۳ فقه در لغت و اصطلاح شرعی

۱-۴ تعریف امامیه

۱-۵ آیات الاحکام

۱-۶ تاریخچه اجتهاد

۱- ۶-۱ الف) دوره تشریع

۱-۶-۲ ب) دوره تفریع

۱-۷ سیر فقه و اجتهاد در تاریخ اسلام

۱-۸ پیوند فقه واجتهاد

۱-۹ ریشه دینی اجتهاد

۱-۱۰ اجتهاد و چگونگی آن

۱-۱۱ آموزش صحیح اجتهاد

۱-۱۲ اصل اجتهاد از دیدگاه قرآن

۱-۱۳ مقدمات اجتهاد

۱-۱۴ آیا اسلام اجازه ی اجتهاد را در هر عصری و برای هر فرد مید هد یا تنها برای برخی افراد یا عصرها اجازه می دهد؟

۱-۱۵انوع اجتهاد

۱-۱۵-۱ اجتهاد مشروع

۱-۱۵-۲ اجتهاد ممنوع

۱-۱۶ اجتهاد دارای دو معنا و مفهوم است

۱-۱۶-۱ الف) اجتهاد از راه رای و تفکر شرعی

۱-۱۶-۲ ب) اجتهاد از راه منابع شرعی

۱-۱۷ روند آینده حرکت اجتهاد چیست؟

۱-۱۸ فقه و اجتهاد در عصر غیبت

۱-۱۹ منابع فقه از دیدگاه شیعه

۱-۲۰ منابع اجتهاد و دیدگاه ها

۱-۲۱ نمونه هایی از مسائل فقهی و اجتهادی از منظر فقها شیعه و اهل سنت

۱-۲۱-۱ احکام وضو

۱-۲۲ اجتهاد واجب کفایی

فصل دوم: تاثیر مکان و زمان و عرف و احوال آدمیان در اجتهاد

۲-۱ عوامل تحول اجتهاد

۲-۲ مفاهیم زمان و مکان

۲-۳ معنای لغوی مکان

۲-۳-۱ نمونه هایی از نقش تحول مکان در تحول اجتهاد..۴۲

۲-۴-۱ نمونه هایی در زمینه تحول اجتهاد با تحول زمان

۲-۵ معنای لغوی عرف

۲-۵-۱ نمونه ای از نقش تحول عرف در تحول اجتهادی

۲-۶ نقش احوال آدمیان در تحول فقه اجتهادی

۲-۶-۱ نمونه ای از تحول آدمیان در تحول فقه اجتهادی ۴۶

۲-۷ اسلام و مقتضیات زمان

۲-۸ نقش زمان و مکان در اجتهاد

۲-۹ دخالت دو عنصر زمان و مکان در اجتهاد

۲-۹-۱ احکام و قوانین ثابت و پایدار

۲-۹-۲ احکام متغییر و غیر ثابت

۲-۱۰ مفهوم نسخ در احکام

۲-۱۱ علت تغییر قبله مسلمانان

۲-۱۲ مفهوم تاثیر گذاری زمان و مکان

۲-۱۲-۱ تبعیت احکام اسلام از ذوق و سلیقه

۲-۱۲-۲ تبعیت احکام دینی از پدیده های جدید اجتماعی، صنعتی و علمی

۲-۱۲-۳ تاثیر به معنای تغییر و نسخ احکام الله

۲-۱۲- ۴ تغییر حکم الله واقعی

۲-۱۳ نقش زمان و مکان در اجتهاد از دیدگاه قران کریم و ارائه مصادیق و نمونه های از آن کتاب سعادت بخش و انسان ساز

۲-۱۴ تعریف مساله تدریجی بودن احکام و فلسفه آن

۲-۱۵ جایگاه زمان و مکان در روایات

۲-۱۵-۱ زمان و مکان در روایات اهل بیت علیهم السلام..۵۸

۲-۱۵-۲ رنگ کردن مو

۲-۱۵-۳ شکل لباس

۲-۱۵-۴ برخورد با اسیران

۲-۱۵-۵ فروش ادوات جنگی به مخالفان

۲-۱۶ نقش زمان و مکان در سیره معصومین

۲-۱۷ ادله امکان تغییر برخی از احکام

۲-۱۷-۱ اصل تبعیت احکام از مصالح و مفاسد واقعی

۲-۱۷-۲ اصل ولایت فقیه و اختیارات ولی امرمسلمین

۲-۱۸ مثالهایی از احکام حکومتی واختیارات حاکم اسلامی از نظر مطهری

۲-۱۹ قاعده های که مصصح برخی از تغییرات و تحولات در احکام اسلامی است عبارتند از

۲-۱۹-۱ قاعده لاضرر

۲-۱۹-۲ قاعده نفی عسر و حرج

۲-۱۹-۳ اصل تقدم اهم بر مهم در باب تزاحم

۲-۲۰ تاثیر زمان و مکان در اجتهاد از نظر امام خمینی(ره)

۲-۲۱ نقش زمان و مکان در آرای فقهی فقها

۲-۲۱-۱ نظریه مرحوم آیت الله العظمی بروجردی

۲-۲۱-۲ نظریه علامه شهید صدر

۲-۲۲ نظر فقهای امامیه درباره تحول اجتهاد

۲-۲۲ نتایج قایل شدن به تاثیر زمان و مکان در ابعاد مختلف جامعه اسلامی، از این قرار است

 

فصل سوم: مهمترن مباحث تحول اجتهاد در ادوار مختلف امامیه

۳-۱ تحولات اجتهاد در ادوار فقه امامیه

۳-۱-۱ دوره اول، عصر پیدایش مبادی اجتهاد

۳-۱-۲ آسان بودن اجتهاد در دوره اول

۳-۲ منابع اجتهاد و تفقه

۳-۲-۱ عوامل پیدایش تدریجی اصول احکام

۳-۳ دومین دوره عصر تمهید و زمینه سازی به کارگیری اجتهاد

۳-۴ زمان پیدایش پدیده انسداد باب اجتهاد

۳-۵ دلایل گسترده تر اجتهاد در دوره دوم

۳-۵-۱ امر امامان به تفریع و تطبیق

۳-۵-۲ امر امامان به صادر کردن فتوا

۳-۵-۳ پذیرش امام شیوه معاذ را در بیان فتوا

۳-۵-۴ تدوین کتابهای اصولی در این دوره

۳-۵-۵ ارجاع امامان به بعضی از عالمان

۳-۵-۶ منع از فتوای بدون علم

۳-۵-۷ امر امام به رها کردن اراء دیگران

۳-۶ اجتهاد صحابه

۳-۷ اجتهاد تابعین

۳-۸ از پیشوایان دیگر شیعه در عصر تابعین

۳-۸-۱ اجتهاد در عصر امام باقر(ع)

۳-۸-۲ نمونه ای از اجتهاد امام باقر

۳-۸-۳ نقش امام صادق در گسترش اسلام

۳-۹ مشهورترین فقیهان در زمان تابعان عبارتند از

۳-۱۰ اجتهاد در زمان تابعان تابعین

۳-۱۰-۱ امامان شیعه در زمان تابعان تابعین

۳-۱۱ کتابهای حدیثی شیعه

۳-۱۲ دوره سوم، عصر تدوین قواعد اصول و عناصر مشترک اجتهادی

۳-۱۲-۱ نخستین کسی که علم اصول را تدوین کرد

۳-۱۲-۲ ویران شدن بنیاد اخباریگری توسط ابن جنید

۳-۱۳ دوره چهارم، عصر به کارگیری عناصر مشترک اجتهاد منابع

۳-۱۳-۱ نتایج مفید عمل شیخ طوسی

۳-۱۳-۲ ایستایی و رکود اجتهاد پس از شیخ

۳-۱۴ دوره پنجم، عصر گسترش استدلال در مسائل اجتهاد ۹۶

۳-۱۴-۱ ابن ادریس طلایه دار دوره پنجم

۳-۱۴-۲ نتایج مفید کار ابن ادریس

۳-۱۴-۳ آثار ابن ادریس

۳-۱۵ دوره ششم، عصر تکامل اجتهاد

۳-۱۶ دوره هفتم، عصر ژرف اندیش در بحث های اجتهادی

۳-۱۶-۱ نوآوریهای شیخ در علم اصول

۳-۱۷ دوره هشتم، عصر کاربرد فارگیر اجتهاد نوین

۳-۱۷-۱ امام خمینی طلایه دار دوره هشتم

۳-۱۷-۲ منابع اجتهاد از دیدگاه امام

۳-۱۷-۳ ویژگیهای امام در مقام استنباط

۳-۱۷-۴ اجتهاد معتبر از دیدگاه امام

۳-۱۷-۵ شیوه اجتهادی امام

۳-۱۷-۶ روش امام راحل در طرح مسائل فقهی

۳-۱۷-۷ نتایج مفید کار عظیم امام راحل در حوزه فقه اجتهادی

۳-۱۸ معنای لغوی ادوار

۳-۱۹ ملاک ادوار فقه شیعه

۳-۲۰ ادوار فقه شیعه

۳-۲۱ دوره اول حضور امام

۳-۲۲ ویژگی این دوره(اول)

۳-۲۳ دوره تشریع از آغاز بعثت تا رحلت پیامبر

۳-۲۳-۱ کیفیت پیدایش فقه در این مرحله

۳-۲۳-۲ خاستگاه فقه و تشریع در این دوره

۳-۲۳-۳ مکان و زمان وحی

۳-۲۳-۴ چگونگی دعوت پیامبر

۳-۲۳-۵ تدوین فقه و شریعت

۳-۲۳-۶ اجتهاد پیامبر

۳-۲۳-۷ اجتهاد در زمان صحابه

۳-۲۳-۸ وضعیت کلمه فقه و فقیه در مرحله تشریع

۳-۲۴ دوره دوم، تفسیر و تبیین شریعت از سال ۱۱ ه ق تا آغاز غیبت صغری(۲۶۰ ه ق)

۳-۲۴-۱ امتیازات فقه شیعه

۳-۲۵ دوره سوم: عصر محدثان یا شکوفایی اجتهاد و قانونمندی فقه از آغاز غیبت صغری(۲۶۰ ه ق) تا ظهور شیخ الطایفه ۴۳۶ ه ق)

۳-۲۵-۱ ویژگی های دوره سوم فقه شیعه

۳-۲۵-۲ امتیازات دوره سوم

۳-۲۶ دوره چهارم: عصر کمال و اطلاق اجتهاد از ظهور(شیخ الطائفه ۴۳۶ ه ق تا رحلت او ۳۶۰ ه ق)

۳-۲۶-۱ امتیازات دوره چهارم

۳-۲۷ دوره پنجم: رکود دانش فقه یا عصر تقلید

۳-۲۸ دوره ششم: عصر نهضت مجدد مجتهدان

۳-۲۸-۱ امتیازات دوره ششم

۳-۲۹ دوره هفتم: عصر پیدایش مذهب اخباریان

۳-۲۹-۱ امتیازات دوره هفتم

۳-۳۰ دوره هشتم: عصر جدید استنباط یا عصر اعتدال و تکامل اجتهاد

۳-۳۰-۱ نقش وحید بهبهانی در نوسازی علم اصول

۳-۳۰-۲ پیدایش اخباریان و مقاومت اصولیون

۳-۳۱ موارد اختلاف بین اصولیین واخباری

۳-۳۱-۳-۱ اجتهاد و تقلید

۳-۳۱-۳-۲ ضرورت علم اصول فقه

۳-۳۱-۳-۳ بحث حجیت ظن

۳-۳۱-۳-۴ ادله احکام

۳-۳۱-۳-۵ دلیل عقل

۳-۳۱-۳-۶ اصول عملیه

۳-۳۲ امتیازات دوره هشتم

۳-۳۴ ویژگی های دوره هشتم

۳-۳۵ دوره نهم، عصر حاضر یا تعمیق و توسعه مباحث و اوج گیری اجتهاد از مرجعیت شیخ انصاری(۱۲۶۶ ه ق تا تدوین قانون اساسی ایران ۱۳۹۹ ه ق)

۳-۳۵-۱ امتیازات دوره نهم

۳-۳۵-۲ ویژگی های دوره نهم

۳-۳۶ دوره دهم، عصر تجربه عملی ساختن فقه یا عصر حاکمیت فقه از تدوین فقه قانون اساسی جمهوری اسلامی(۱۳۹۹ ه ق تا زمان حاضر)

۳-۳۶-۱ دیدگاه امام خمینی در خصوص فقه واجتهاد

۳-۳۶-۲ دیدگاه رهبر معظم انقلاب درباره بایسته های حوزه و فقه

فصل چهارم: انفتاح و انسداد در باب اجتهاد

۴-۱ معنی لغوی انفتاح و انسداد

۴-۲- زمان انسداد

۴-۳ علل پیدایش پدیده انسداد باب اجتهاد

۴-۴ پیامد های منفی انسداد باب اجتهاد

۴-۵ زمزمه های اولیه پیدایش اخباریون

۴-۶ تاریخ اخباریون

۴-۷ احیاگران مکتب اخباری

۴-۸ گوشه هایی از طرز تفکر اخباریون

۴-۹ برخورد اخباریان با قران

۴-۱۰ شکست مکتب اخباری

۴-۱۱امتیازات مبارزات وحید بهبهانی

۴-۱۲ فتح باب عملی در اجتهاد

فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات

۵-۱ نتیجه گیری

۵-۱-۱ پیشنهادات