بررسی نظریه منطقه الفراغ و تأثیر آن در حل مشکلات حکومت اسلامی

فصل اول: کلیات

۱ ـ ۱ بیان مسئلۀ تحقیق

۱ ـ ۲ بیان جنبه‌های مجهول و مبهم مسئله.

۱ ـ ۳ سؤال اصلی تحقیق (ویژه مسئله پژوهی).

۱ ـ ۴ سؤالات فرعی تحقیق (ویژه مسئله پژوهی).

۱ ـ ۵ پیشینه تحقیق

۱ ـ ۶ بیان اهمیت موضوع

۱ ـ ۷ بیان جنبه‌های نوآوری و جدید بودن طرح.

1. مفاهیم

۲ ـ ۱ تعریف منطقه الفراغ:

۲ ـ ۲ تعریف حکم شرعی

۲ ـ ۲ ـ ۱ حکم در لغت به معانی مختلفی به کار رفته است:

۲ ـ ۲ ـ ۲٫ حکم در اصطلاح فقهی و اصولی:

۲ ـ ۳ اقسام حکم

۲ ـ ۳ ـ ۱ تقسیم حکم از نظر تعلق به فعل مکلف

۲ ـ ۳ ـ ۱ـ ۱ حکم تکلیفی:

۲ ـ ۳ ـ ۱ـ۲ حکم وضعی:

۲ ـ ۳ ـ ۲٫تقسیم حکم به اعتبار وقاع شدن یا نشدن در موضوع

۲ ـ ۳ ـ ۲ـ۱ حکم واقعی و ظاهری

۲ ـ ۳ ـ ۳٫تقسیم حکم به لحاظ حالات و شرایط حاکم بر مکلف

۲ ـ ۳ ـ ۳ـ۱حکم اولی و حکم ثانوی:

۲ ـ ۴ حکم حکومتی:

۲ ـ ۳ ـ ۵ ـ ۱٫ تعریف اول

۲ ـ ۳ ـ ۵ ـ ۲ تعریف دوم

۲ ـ ۳ ـ ۵ ـ ۳٫ تعریف سوم

۲ ـ ۳ ـ ۵ ـ ۴٫ تعریف چهارم

۲ ـ ۳ ـ ۵ ـ ۵ تعریف پنجم

۲ ـ ۵ حاکم در لغت و اصطلاح

۲ ـ ۳ ـ ۶ ـ ۱ تفاوت حکم شرعی و حکومتی

۲ ـ ۶ تعریف مصلحت

۲ ـ ۶ـ ۱ معنای لغوی مصلحت

۲ ـ ۳ ـ ۶ معنای اصطلاحی مصلحت

فصل دوم: تبیین نظریه منطقه الفراغ

1. پیشینه نظریه «منطقه الفراغ»
2. زمینه‌های نظریه منطقه الفراغ:
3. شکوفایی نظریه منطقه الفراغ
4. شهید صدر و منطقه الفراغ
5. دلائل منطقه الفراغ

۵ ـ ۱٫ دلیل اول

۵ ـ ۲ دلیل دوم

6. ویژگی‌های منطقه الفراغ
7. اشکالات مطرح‌شده بر نظریه منطقه الفراغ

۷ ـ ۱ اشکال اول

۷ ـ ۲ جواب اشکال

۷ ـ ۳ اشکال دوم

۷ـ ۳ ـ ۱ آیات

۷ ـ ۳ ـ ۲ روایات

۷ ـ ۴ جواب اشکال

۷ ـ ۵ اشکال سوم

۸ ـ ۶ جواب اشکال

9. حکم کلی منطقه الفراغ

فصل سوم: دیدگاه‌های مختلف دربارۀ منطقه الفراغ

۱ . قواعد آمره و حوزه الزامات از دیدگاه امام خمینی(رحمه الله علیه)

2. منطقه الفراغ درسخنان نائینی
3. علامۀ طباطبایی و منطقه الفراغ
4. آیت‌الله مکارم شیراز و منطقه الفراغ
5. نظریۀ انحصار قانون برای خدا
6. نظریه جعل قانون به دست ولی امر
7. نظریه منکران ولایت فقیه

۸٫منطقه الفراغ و ما لا نص فیه

9. منطقه الفراغ و خلأ قانونی
10. وجه الجمع دیدگاه‌ها در مورد نظریه منطقه الفراغ

فصل چهارم: شرایط و ضوابط منطقه الفراغ

1. روش وضع قوانی در محدوده منطقه الفراغ
2. شرایط و موازین تعیین متصدی امر در منطقه الفراغ

۲ ـ ۱ دیدگاه شیعه و اهل سنت

3. دلایل عقلی ونقلی بر ولایت فقیه

۳ ـ ۱ دلایل عقلی

۳ ـ ۲ دلائل نقلی

۳ ـ ۲ ـ ۱ آیات

۳ ـ ۲ ـ ۲ روایات

4. شرایط ولی امر

۴ ـ ۱ علم وشناخت قانون

۴ ـ ۲ عدالت

۴ ـ ۳ کفایت وصلاحیت

5. ادله حجیت قانون گذاری از طرف حکومت

۵ ـ ۱ آیه اولی الامر

۵ ـ ۲ روایات: که در نمونه احکام خواهیم آورد.

۵ ـ ۳ دلیل عقلی

فصل پنجم: حکم حکومتی

۱٫پیشینه تاریخی حکم حکومتی

۱ ـ ۱ پیامبر اکرم و حکم حکومتی

۱ ـ ۲ امیرالمومنین(علیه‌السلام) و حکم حکومتی

۱ ـ ۳ امام حسن(علیه‌السلام) و حکم حکومتی

۱ ـ ۴ سایر معصومان(علیهم‌السلام)  و حکم حکومتی

۱ ـ ۵ حضرت حجت(علیه‌السلام)  و حکم حکومتی

۱ ـ ۶ حکم حکومتی و فقها

2. اقسام حکم حکومتی
3. ماهیت حکم حکومتی

۳ ـ ۱ شهید صدر و حکم حکومتی

۳ ـ ۲ امام خمینی(رحمهالله‌علیه)

۳ ـ ۳ علامه جعفری(رحمهالله‌علیه)

۳ ـ ۴  آیت‌الله مکارم شیرازی

۳ ـ ۵  آیت‌الله جوادی آملی

۳ ـ ۶ آیت‌الله مصباح یزدی

4. دایرۀ شمول حکم حکومتی

۴ ـ ۱ شهید صدر(رحمهالله‌علیه)

۴ ـ ۲ آیت‌الله خوئی(رحمهالله‌علیه)

۴ ـ ۳ علامه طباطبایی(رحمهالله‌علیه)

۴ ـ ۴ امام خمینی(رحمهالله‌علیه)

۴ ـ ۵ شهید مطهری(رحمهالله‌علیه)

۴ ـ ۶٫ علامه جعفری(رحمهالله‌علیه)

۴ ـ ۷ آیت‌الله مکارم شیرازی

5. حکم حکومتی و منطقه الفراغ
6. رابطه احکام حکومتی با احکام اولی و ثانوی

۶ ـ ۱٫ تفاوت احکام حکومتی و احکام اولیه؛

7. تزاحم حکم حکومتی و حکم اولی
8. تفاوت احکام حکومتی و احکام ثانویه
9. حکم حکومتی؛ اولیه یا ثانویه؟

فصل ششم: مصلحت عنصر اساسی منطقه الفراغ

1. نقش مصلحت در احکام شرعی
2. جایگاه مصلحت در جعل قوانین
3. انواع مصلحت
4. مصلحت از دیدگاه اهل سنت (مصالح مرسله)
5. مصلحت از دیدگاه شیعه

۵ ـ ۱ مصلحت به عنوان شرط اجرای حکم ثابت:

۵ ـ ۲ مصلحت به عنوان مبنایی برای تغییر احکام شرع:

6. مرجعت شخیص مصلحت
7. نقش مصلحت در قانون گذاری

فصل هفتم: نمونه‌هایی از احکام حکومتی فقها

1. نمونه‌های ازاحکام حکومتی عبادی

۱ ـ ۱ حکم به ثبوت هلال:

۱ ـ ۲ حکم حاکم به پرداخت زکات:

۱ ـ ۳ حکم جهاد ابتدایی:

۱ ـ ۴ حکم، نسبت به برخی از مراحل امر به معروف و نهی از منکر:

2. نمونه‌های از احکام حکومتی اقتصادی

۲ ـ ۱٫ حکم به فروش اجناس احتکار شده:

۲ ـ ۲ احکام حکومتی در موقفات عامه:

۲ ـ ۳ حکم بر آزاد کردن زمین:

۲ ـ ۴ تحدید مالکیت

3. نمونه‌هایی از احکام سیاسی

۳ ـ ۱ حکم بر لزوم حمایت از مشروطیت:

۳ ـ ۲ تحریم پارچه و لباس‌های خارجی:

۳ ـ ۳ حکم جهاد دفاعی علیه ایتالیا، روسیه و انگلیس:

۳ ـ ۴ حکم تحریم استعمال توتون و تنباکو از سوی آیت‌الله میرزای شیرازی:

۳ ـ ۵ احکام حکومتی امام خمینی(رحمه الله علیه):

نتیجه